Tijdens het Forbidden Music Regained festival dat zaterdag 29 november voor de vijfde keer plaatsvond in het Conservatorium van Amsterdam, heeft het bestuur van de Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis bekend gemaakt de KVNM-penning in 2025 toe te kennen aan fluitiste Eleonore Pameijer en de Leo Smit Stichting.

De KVNM reikt jaarlijks of tweejaarlijks prijzen uit voor afstudeeronderzoeken, masterscripties en dissertaties om bijzondere prestaties in de Nederlandse muziekwetenschap te belonen en voor het voetlicht te brengen. De meest bijzondere prijs die de vereniging kan uitreiken is de KVNM-penning.

Dat is een prijs voor een persoon of instelling die zich uitzonderlijk verdienstelijk heeft gemaakt voor de verbreiding of verdieping van de kennis over de Nederlandse muziekcultuur. Door middel van gesproken woord, publicatie of uitvoering. De KVNM-penning is in 1982 ontworpen door Jaap van Benthem: op de achterzijde staat de bekende l’homme armé-melodie als symbool voor de ontvanger als iemand die zich sterk heeft gemaakt voor de Nederlandse muziekcultuur. De penning is nog maar 12 keer uitgereikt, voor het laatst in 2009 aan Frits Zwart en het Nederlands Muziek Instituut.

De voorzitter van de jury van de KVNM-penning, professor Julia Kursell, hoogleraar musicologie aan de Universiteit van Amsterdam, heeft de laudatio uitgesproken en de penning overhandigd aan Eleonore Pameijer, artistiek directeur van de Leo Smit Stichting.

LAUDATIO

Bij de oprichting in 1996 van de Leo Smit Stichting door Eleonore Pameijer en Frans van Ruth was het doel om muziek van componisten die vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog vervolgd en vermoord werden, te doen herleven.

Tot de activiteiten van de Stichting in de afgelopen 30 jaar behoren tientallen Uilenburger concerten en het Forbidden Music Regained festival dat nu voor de vijfde keer plaatsvindt. Om de muziek van deze vervolgde componisten uitvoerbaar te maken, zijn in samenwerking met het Nederlands Muziek Instituut en Donemus meer dan 125 niet eerder verschenen partituren gepubliceerd. Tientallen cd-, radio-opnamen en podcasts, grotendeels door het Leo Smit Ensemble, dragen bij aan de herleving en verspreiding van deze muziek.

Daarnaast is het boek Verboden Componisten in Nederland uitgegeven, waarin leven en werk van 35 vervolgde componisten werd beschreven – een waardevolle bron van kennis die dankzij de in 2024 verschenen Engelse vertaling bereikbaar is voor een internationale gemeenschap.

Het werk van Eleonore Pameijer en de Leo Smit Stichting geniet inmiddels internationale bekendheid. De stichting werkte samen met diverse erfgoedinstellingen op nationaal en internationaal niveau. Ook krijgen musici en onderzoekers via de Engelstalige website “Forbidden Music Regained” toegang tot nog onbekend repertoire.

De jury, bestaande uit Petra van Langen, Joris van Son en mijzelf, heeft geconcludeerd dat het dankzij de niet aflatende inzet van de Leo Smit Stichting is, dat de geschiedenis van het muziekleven in Nederland vóór en tijdens de Tweede Wereldoorlog is verrijkt en herschreven. De muziek die niet mocht klinken, sprankelt – dat kunnen we vandaag horen – zoals nooit tevoren.

Eleonore Pameijer was vanaf de aanvang steeds het gezicht en de drijvende kracht van de Stichting. Zij was ook als uitvoerend musicus steeds in touw om buiten de gebaande paden ‘vergeten’ muziek op te zoeken en er concertpodia warm voor te maken. Met de bestuursleden, medewerkers, vrijwilligers en musici van de Leo Smit Stichting heeft ze hieraan in dertig jaar zodanig vormgegeven, dat wetenschappelijk onderzoek en uitvoeringspraktijk op een voorbeeldige manier zijn samengekomen.  

Met veel genoegen reik ik vandaag de KVNM Penning uit aan Eleonore Pameijer en de Leo Smit Stichting.